1. Obiekty zabytkowe z założoną kartą obiektu.

Patrząc na dzisiejszy Komorów zadajemy sobie pytanie, jakie były jego początki i jak przebiegała jego rozbudowa.

Do początku dwudziestego wieku z nazwą Komorów kojarzył się tylko majątek i wieś jako pozostałości okresu pańszczyźnianego.

Około 1900r. a szczególnie po I wojnie światowej Komorów stał się modną miejscowością letniskową głównie w oparciu o zasoby mieszkaniowe wsi Komorów i możliwością wyżywienia tam letników przybywających głównie z Warszawy. Sprzyjało temu uruchomienie jeszcze przed 1910r. kolejki konnej prowadzącej od dworca kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Pruszkowie do Komorowa.

Właściciele majątku Komorów już ok. 1890r. budują 6 domów letniskowych wzdłuż drogi prowadzącej do Helenowa zwanej wtedy Szosą Komorowską. Dla potrzeb letników zostaje obsadzona lipami ul. Dacznaja (Letniskowa). Przy każdym domu zostają wybudowane kuchnie letnie.

Zdj. 1 - Plan położenia domów letniskowych w 1890r. (ze zbioru T.Terleckiego – Magazyn Parafialny – Komorów – 2007r.)

W związku z budową kolejki EKD od lat 20-tych dwudziestego wieku zaczęła działalność w Komorowie spółdzielnia nauczycielska „Strzecha Polska” na terenach majątku Komorów położonych na zachód od torów kolejki.

Natomiast dalsza rozbudowa Komorowa nastąpiła po 1930 r., kiedy to udostępniono tereny Miasta Ogrodu Komorów po wschodniej stronie torów kolejki EKD. Na terenach tych została powołana Spółdzielnia Budowy Domów pracowników Banku Rolnego w Warszawie.
Opracowanie niniejsze oparte jest o wykaz obiektów wpisanych do rejestru i ewidencji zabytków (wg. danych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 13 czerwca 2006 roku).

Wszystkie zdjęcia wykonano wczesną wiosną, kiedy liście jeszcze się nie rozwinęły, gdyż bujna zieleń Komorowska nie pozwoliłaby na dobre wyeksponowanie obiektów.

Już przed I wojną światową wzdłuż obecnej ul.Brzozowej powstały pierwsze domy komorowskie jak np. willa „Chojnówka” później zwana „Różanką” wybudowana ok. 1900r. a przebudowana w latach 1932-38.

Zdj. 2 - Willa „Różanka” ul. Brzozowa 21

Jedną z pierwszych domów była też willa „Zagroda” wybudowana w 1912r. dla pułkownika A.Gosiewskiego.

Zdj. 3 - Willa „Zagroda II” - ul. Brzozowa 19

Następne domy wybudowano już w latach 30-tych.

Zdj. 4 - Willa „Marysieńka” ul. Klonowa 18 wybudowana w latach 1927-29 w stylu dworkowym.

Willa „Malutka Wschodnia i Zachodnia” przy ul. Lipowej 8 i 8A – bliźniak z elementami stylu dworkowego. Trzeba zaznaczyć, że część wschodnia jest w stanie prawie zupełnej ruiny.

Zdj. 5 - Willa Malutka od strony zachodniej ul. Lipowa 8

Jeden z pierwszych domów na terenie Miasta Ogrodu Komorów /tereny wschodnie w stosunku do torów kolejki EKD/ - willa „Więckówka” ul. Spacerowa 6 wybudowana w 1933 r.

Zdj. 6 - Willa „Więckówka” ul. Spacerowa 6 wybudowana w 1933 r.